SỐ LƯỢT TRUY CẬP

1
2
9
1
3
6
4
0
Tin tức sự kiện 01 Tháng Giêng 2012 10:00:00 SA

DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT CHÙA BỬU THẠNH

 

 

Chùa Bửu Thạnh tọa lạc trên một gò đất cao, cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh khoảng 14 km về hướng Đông, cách UBND phường Long Trường và chợ Long Trường khoảng 300 – 400 mét. Mặt tiền chùa quay về hướng Bắc, nhìn ra hướng Hương lộ 33 ( tên mới là đường Nguyễn Duy Trinh). Hướng Nam và Đông Nam giáp một con rạch nhỏ có tên gọi là Rạch Mương Chùa; hướng Tây giáp cầu Ông Nhiêu ( cách cầu khoảng 300 mét ); hướng Đông giáp nhà dân. Được biết, trước kia xung quanh chùa chỉ là đồng ruộng, dân cư , nhà cửa thưa thớt, đường sá đi lại rất khó khăn. Nay dân nhập cư các nơi đổ về sinh sống nên khu vực này đã trở nên nhộn nhịp hơn. Theo tài liệu do nhà chùa cung cấp, Chùa Bửu Thạnh được xây dựng năm 1801. Chùa thuộc hệ phái Bắc Tông ( Đại thừa ), dòng Lâm Tế Chánh Tông Gia Phổ. Người sáng lập ra ngôi chùa Bửu Thạnh là vị Tổ Sư , pháp hiệu Tiên Hiền. Ngài đã trụ trì chùa Bửu Thạnh suốt 32 năm và viên tịch năm 1833.

Thuở sơ khai, chùa Bửu Thạnh có qui mô kiến trúc khá lớn, được xây dựng trên diện tích đất rộng 4,5 mẫu, tất cả các thành phấn kế cấu đều được làm từ vật liệu gỗ qúi, các cây cột có đường kính khoảng 30 cm. Chứng cứ rõ ràng nhất để minh chứng cho điều này là hiện trong sân chùa vẫn còn tồn tại 12 tảng đá kê chân cột màu xanh , hình vuông , mỗi tảng đá có kích thước 40 x 40 cm. Ngoài ra, trong tịnh địa sau chùa ( nơi ngôi chùa Bửu Thạnh xưa tọa lạc ) vẫn còn hiện hữu 5 ngôi tháp cổ bằng đá ong của các đời trụ trì chùa trước kia.

Năm 1947, trong một trận càn của giặc Pháp vào vùng căn cứ kháng chiến của ta, chùa đã bị giặc thiêu hũy hoàn toàn. Năm 1955, Hoà thượng Thích Huệ Thành ( Thế danh là Nguyễn Toàn Trung - em ruột của cố Thượng tọa Thích Quảng Lạc ) lúc đó đang là lãnh đạo Phật giáo Lục Hòa Tăng Trung ương đã về trùng tu lại ngôi chùa.

Ngôi chùa mới dự định sẽ được dựng lên ngay chính trên nền chùa cũ, song do vị trí này nằm bên ngoài hàng rào ấp chiến lược của địch, chính quyền Ngô Đình Diệm sợ rằng nếu xây chùa ở vị trí đó, nhà chùa sẽ dễ bề nuôi dấu , tiếp tế cho Việt Cộng. Chính vì vậy, chúng đã buộc nhà chùa phải xây dựng ngôi chùa mới ở vị trí bên trong hàng rào ấp chiến lược của chúng. Được một phật tử của chùa tên là Bà Huyện Lê Thị Thanh ( vợ ông Huyện Nguyễn Văn Trân ) cúng cho khoảnh đất có diện tích 6 mẫu 50 ( 6,5 ha ) ở vị trí bên trong hàng rào ấp chiến lược , nhà chùa đã cho dựng lên ngôi chùa mới tại đây. Chùa mới cách chùa cũ khoảng 50 mét về hướng Tây Bắc , được xây dựng trên diện tích đất rộng 6,5 ha nhưng hiện nay do bị lấn chiếm nên chỉ còn khoảng 2 ha. Sau 10 năm được tái lập, chùa Bửu Thạnh một lần nữa lại bị giặc Mỹ phá hủy. Năm 1976, Hoà thượng Thích Huệ Thành – lúc này là đại biểu Hội đồng nhân dân Tỉnh Đồng Nai, trụ trì chùa Long Thiền ( Đồng Nai ) về trùng tu lại ngôi chùa Bửu Thạnh và giao cho đệ tử của Ngài là Thượng tọa Thích Huệ Cảnh làm trụ trì, còn Hòa thượng giữ chức Viện Trưởng.

Về việc thờ cúng, chùa Bửu Thạnh thuộc hệ phái Bắc Tông nên ngoài nhân vật trung tâm được thờ là Đức Phật Di Đà , Thích Ca , Di Lặc , chùa còn thờ Thánh Mẫu, Quan Đế Thánh Quân , Ngũ Hành. Việc thờ cả Phật và Thánh trong chùa cho thấy vấn đề thờ cúng ở chùa Bửu Thạnh vừa mang đậm nét đạo giáo lại vừa có nét tín ngưỡng dân gian, đồng thời có chút pha trộn, giao thoa giữa văn hóa Việt và văn hóa Trung Hoa. Điều này càng minh chứng rằng chùa Bửu Thạnh vốn là một ngôi chùa đã tồn tại từ lâu đời.

 

 

 

 

        Chùa Bửu Thạnh tọa lạc trên một gò đất cao, xung quanh chùa được bao bọc bởi một bức tường rào, mặt tiền chùa hướng về phía Bắc, nhìn ra hướng con đường Hương lộ 33 xuyên suốt các xã vùng bưng Thủ Đức. Xung quanh chùa trước kia chỉ là những cánh đồng trồng lúa, rau và hoa màu, nay nhờ có dân nhập cư về sinh sống nên nơi đây đã trở nên sầm uất hơn. Phía sau chùa , cách khoảng 50 mét , là bến Mương Chùa và con rạch Mương Chùa, nơi cách đây gần 60 năm đã xảy ra trận chiến ác liệt giữa ta và địch. Xa xa về hướng Tây, cách chùa khoảng 300 mét, là cây cầu Ông Nhiêu và sông Ông Nhiêu chảy uốn lượn từ Tây sang Đông. Xưa kia, khi bà Huyện Lê Thị Thanh hiến cúng phần đất để tái lập chùa, chùa Bửu Thạnh lúc đó có tổng diện tích đất rộng khoảng 6,5ha , nay do bị lấn chiếm dần qua các năm nên diện tích đất chùa hiện nay chỉ còn khoảng 2 ha.

 

        Thành phần các công trình kiến trúc chủ yếu của chùa Bửu Thạnh được xây dựng theo thế chữ tam (     ), bao gồm :

-         Chánh điện : có diện tích khoảng 22,5 mét x 17,5 mét

-         Tổ đường : diện tích khoảng 12 mét x 8 mét

-         Nhà túc : diện tích khoảng 12 mét x 10 mét

Ngoài ra, trong khuôn viên chùa còn có 1 số công trình khác như : nhà khách ; nhà trù ; trai đường và nơi ở của tăng chúng; Miễu thờ Linh Sơn Thánh Mẫu ; Ngôi bảo tháp cửu trùng thờ Ngọc Xá Lợi Phật , bộ kinh pháp hoa xưa và thờ cố Đại lão Hoà thượng Thích Huệ Thành.  Phía sau chùa, đối diện với cổng hậu – nơi nền ngôi chùa Bửu Thạnh xưa là khu tịnh địa của chùa .

Từ ngoài đường Hương lộ 33 ( đường Nguyễn Duy Trinh ) đi vào chùa, ta gặp cổng đầu tiên sát ngay mé lộ được xây đơn giản , trên cổng ghi chữ “TỔ ĐÌNH CHÙA BỬU THẠNH” – Cổng được xây năm 1995. Từ đây đi theo con đường đất đỏ khoảng 200 mét nữa , ta sẽ gặp cổng chính của chùa. Cổng chính được trùng tu năm 1996 theo kiểu cổng tam quan và chỉ được mở vào những dịp chùa có đại lễ , ngày thường muốn vào chùa phải đi theo lối cổng hậu. Mái cổng tam quan này được lợp ngói ống loại thanh lưu ly, trên đường bờ nóc của mái có đắp phù điêu Lưỡng long chầu chữ Phật        

(        ) Dưới đắp phù điêu tứ linh , chính giữa phía trên cổng ghi: “ TỔ ĐÌNH CHÙA BỬU THẠNH”. Ở cả 2 mặt trong và ngoài cổng đều có viết các câu đối bằng Hán tự có nội dung ca ngợi ngôi chùa.

          Qua khỏi cổng chính chúng ta vào trong sân chùa. Chính giữa sân chùa là Đài quan Am lộ thiên cao khoảng 1,8 mét , được dựng năm 1977. Tượng được làm bằng vật liệu xi măng, đứng trên toà sen, tay trái cầm bình cam lồ, tay phải bắt ấn tam muội.

         

          Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp – Mỹ , cũng là 2 lần chùa Bửu Thạnh bị phá hủy hoàn toàn rồi lại tái lập. Chính vì lẽ đó mà trong chùa hiện nay hầu như không còn hiện vật nào có giá trị. Tất cả hiện vật hiện hữu trong chùa hiện nay như : Đại hồng chung , trống, tượng phật , hoành phi , liễn đối…đều mới được tái tạo vài chục năm trở lại đây. Có lẽ , hiện vật duy nhất chứng minh được rằng chùa Bửu Thạnh ngày nay vốn là một ngôi chùa cổ nổi tiếng chính là 12 hòn đá lớn vuông vức dùng để kê chân các cây cột gỗ nhằm chống mối mọt phá hoại. Tất  cả 12 hòn đá này hiện đã được nhà chùa sắp xếp gọn trong khuôn viên chùa. Ngòai 12 hòn đá này ra, chùa Bửu Thạnh hiện không có hiện vật nào có giá trị được lưu giữ.

          Hàng năm, chùa Bửu Thạnh cúng lớn nhất vào 2 ngày 21 và 22 tháng 10 âm lịch. Đây là ngày lễ Giỗ Tổ khai sơn, được tổ chức nhằm ôn lại truyền thống của chùa. Vào 2 ngày này, Tăng ni Phật tử các nơi đến chùa dự lễ rất đông, ước chừng trung bình 300 – 400 người mỗi năm.

          Ngoài 2 ngày trên đây, trong năm chùa Bửu Thạnh còn cúng vào các ngày : rằm tháng giêng , rằm tháng bảy , rằm tháng mười và Tết âmlịch (gọi là cúng tam nguyên tứ qúi )

          Chùa Bửu Thạnh là một cơ sở Phật giáo vừa có giá trị về mặt lịch sử nhưng đồng thời lại có giá trị về mặt văn hóa tín ngưỡng.

          Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc ta, nhân dân các xã vùng bưng Thủ Đức nói chung và Tăng ni Phật tử chùa Bửu Thạnh nói riêng đã đóng góp một phần công sức không nhỏ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

          Những chiến thắng vang dội của lực lượng vũ trang ở vùng bưng Thủ Đức như : Trận phản bao vây Phú Hữu ( ngày 13/11/1947 ) ; trận Chợ Gò (Phú Hữu –28/10/1947 ); trận chống càn tại Rạch Mương Chùa ( Long Trường – 20/5/1948 )… liệu có thể trở thành hiện thực nếu như phía sau mỗi trận đánh đó không thấp thoáng hình bóng của những con người đã không quản ngại hy sinh , tù đày, sẵn sàng dùng ngôi chùa của mình làm nơi nuôi dấu, chở che , cung cấp tin tức cho bộ đội như 2 mẹ con Thượng tọa Thích Quảng Lạc. Không chỉ có thế, phật tử trong chùa còn tham gia vào Mặt trận Việt minh , trực tiếp hoặc gián tiếp cầm súng đánh đuổi kẻ thù xâm lược như cố Đại lão Hòa thượng Thích Huệ Thành , chú tiểu Sa Di Thích  Thiện Tú. Thiết nghĩ, những đóng góp của chùa Bửu Thạnh cho cách mạng cần được chính quyền các cấp, các ngành ghi nhận một cách xứng đáng.

          Không chỉ có giá trị về mặt lịch sử cách mạng, chùa Bửu Thạnh còn là địa chỉ cho người dân nơi đây đến để tìm nguồn động viên , an ủi sau những đắng cay , thất bại của cuộc đời, hoặc khi công việc làm ăn của họ gặp điều gì đó trắc trở. Chính đằng sau mỗi làn khói hương nghi ngút là lời răn dạy con người ta phải sống làm sao cho tốt hơn , làn khói cũng khiến cho tâm hồn con người ta cảm thấy thanh thản hơn.

          Ngôi chùa vừa có giá trị về mặt lịch sử  lại vừa có giá trị về mặt văn hóa. Tuy nhiên, gía trị lịch sử ở đây có tính chất nổi bật hơn. Với những thành tích đóng góp của nhà chùa cho cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến , chúng tôi đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh công nhận chùa Bửu Thạnh là di tích lịch sử cách mạng cấp thành phố.


Số lượt người xem: 8764    
Xem theo ngày Xem theo ngày
  • Tiền duyên
  • Quê mình thắm tươi
  • Quận 9 rạng rỡ xuân hồng
  • Ngày về quê em
  • Ký ức đồng bưng
  • Em về Quận 9 áo hoàng hôn
  • Đây là quê hương
  • Vùng bưng quê em
  • Bên kia một dòng sông
  • Bài ca Quận 9
Tìm kiếm